Halil ibrahim KÜPLÜ

Politik Ekonomi, Sistem Mimarisi & Dijital Egemenlik • Vitrin Analizi Google Maps Açıkken Kimin Tarlasını Sürüyorsunuz? Tekno-Feodalizm, Bulut Tımarları ve Dijital Egemenlik Mimarisinin Şifreleri Serbest piyasa ve kâr mekanizması nasıl tasfiye edildi? Bir makinacının ve sistem düşünürünün gözünden Yanis Varoufakis'in "Tekno-Feodalizm" tezi, algoritmik derebeylikler ve dijital serflikten çıkış protokolü... ⚡ Sistem Özeti (TL;DR — Üç Keskin Sentez) Sistem Mutasyonu: Kapitalizm dışarıdan bir devrimle yıkılmadı; kendi tekelci başarısının ağırlığı altında mutasyona uğrayarak yerini çok daha sinsi bir tahakküm mimarisi olan Tekno-Feodalizm 'e bıraktı. İki Sütunun Çöküşü: 2008 krizinden sonra merkez bankalarının karşılıksız para basmasıyla kâr mekanizması, algoritmik platformların ticaret alanlarını kapatmasıyla da serbest piyasa mekanizması tasfiye edildi...

Felsefe & Şehir • Bağımsız Deneme Oltanın Ucundaki Şehir: İstanbul'da Balıkçılık, Sabır ve Akıntıya Karşı Düşünmek Galata Köprüsü'nden sarkan misinalar, Boğaz'ın görünmeyen alt akıntısı ve beklemenin unutulmuş erdemi üzerine... Sabahın altısı. Galata Köprüsü'nün korkulukları boyunca yan yana dizilmiş onlarca olta, Haliç'in kurşuni suyuna doğru eğiliyor. Emekli bir öğretmen, işe yetişmeden önce yarım saat çalan bir kurye, termosundan çay dolduran bir baba ve oğlu... Aralarında ortak hiçbir şey yokmuş gibi görünen insanlar, aynı sessizlikte birleşmiş. Arkalarından tramvay geçiyor, vapur düdükleri yankılanıyor, martılar çığlık atıyor; ama onların bütün dikkati, suya dalan ince bir misinanın ucunda. Dışarıdan bakan biri için bu sahne bir "boş vakit geçirme" tablosudur. Oysa bir şehrin ruhunu anlamak isteyen için köprüdeki bu insanlar, İstanbul'un en eski ve en sessiz felsefe okuludur. "Ağlar çekilir dalyan...

Bilişsel Mimariler, Nörobilim & Hiperera • Bağımsız Vitrin İncelemesi Neolitik Donanım, Dijital Çağ: Bilişsel Kapasiteyi Korumak İçin İlk İlkeler Protokolü Taş devri için optimize edilmiş 20 vatlık bir işlemciyi, bildirim fırtınaları ve süper-normal uyaranlarla dolu bir çağda nasıl yanmadan çalıştırırız? Bir tasarım mühendisinin gözünden donanım şartnamesi, arıza modları ve koruma protokolü... 1950'lerde Hollandalı etolog Niko Tinbergen, kuşlarla tuhaf bir deney yaptı. Yuvalarındaki yumurtaların yanına alçıdan yapılmış sahte yumurtalar koydu. Ama bu sahte yumurtalar gerçeklerinden daha büyük, renkleri daha canlı, benekleri daha belirgindi. Sonuç ürkütücüydü: Kuşlar kendi gerçek yumurtalarını terk edip, üzerine sığamayacakları kadar büyük sahte yumurtaların üstüne oturmaya çalıştılar. Bazıları neredeyse kayarak düşerken bile denemeye devam etti. Tinbergen bu olguya "süper-normal uyaran" (supernormal stimulus) ...